Maximaliseren van ontwikkelingskansen
Kansen en brooddozen
Lege brooddozen confronteren ons onmiddellijk met armoede. Maar daaraan verbonden zijn ook andere aspecten, zoals slechte huiskwaliteit, stress om rond te komen, gezondheidsproblemen, weinig mogelijkheden in de vrije tijd, zich minderwaardig voelen, … al deze laatste aspecten kunnen we gemakkelijker ‘niet weten’. Lege brooddozen roepen ook onmiddellijk op tot actie, maar tegelijkertijd roept het ook veel vragen op: “wie is verantwoordelijk”, “hoe ver moeten ‘we’ gaan”?. Leerkrachten worden vaak het eerst geconfronteerd met die brooddozen, maar onderwijs is niet de enige speler in het veld. Vanuit onderwijs is het dan ook belangrijk om niet enkel oog te hebben voor wat gebeurt op school, maar een bredere blik te hebben op de leer- en leefomgeving van kinderen. Hetzelfde geldt voor andere organisaties. Daarom is het ook zo belangrijk om banden te smeden tussen organisaties uit verschillende sectoren.
“Education policy that wants to truly adopt a holistic approach to development needs to recognise and consider all the contexts in which children live and learn, and to integrate service provision and delivery accordingly.(bron)”
Wat is een Brede School?
Een Brede School is breder dan de school. Het referentiekader Brede School (Joos and Ernalsteen 2010) luidt als volgt:
Een Brede School is:
• een samenwerkingsverband tussen verschillende sectoren, waaronder één of meerdere scholen
• die samen werken aan een brede leer- en leefomgeving in de vrije tijd en op school
• met als doel maximale ontwikkelingskansen
• voor álle kinderen en jongeren.
Een kwalitatieve bredeschoolwerking heeft oog voor diversiteit, verbindingen en participatie. De concrete werking hangt af van de lokale context.
Waar een Brede School aan werkt zijn de maximale ontwikkelingskansen van kinderen en jongeren. Dit gebeurt niet enkel tijdens de schooluren, maar ook erbuiten. Het gaat daarbij niet enkel om leren in schoolsettings, maar over het creëren van mogelijkheden voor kinderen en jongeren op verschillende vlakken en het ondersteunen van die kinderen en jongeren en hun ruimere omgeving.
Brede School en maximaliseren van ontwikkelingskansen
“Poverty is the deprivation of opportunity.”
Amartya Sen, professor economie, nobelprijs 1998
Centraal in de Brede School staat het maximaliseren van ontwikkelingskansen van alle kinderen en jongeren. Dit door het creëren van een brede leer- en leefomgeving in de vrije tijd en op school. Centraal staat het samenwerkingsverband: het is immers cruciaal dat verschillende organisaties uit verschillende sectoren, waaronder één of meerdere scholen, de krachten bundelen voor kinderen en jongeren.
Professor Reardon (Stanford University) beantwoordde de vraag “Hoe kunnen we evolueren naar een samenleving waarin onderwijssucces niet bepaald wordt door de familiale achtergrond van leerlingen?” met volgende perspectief op de toekomst van onderwijs:
“Fundamentally, (we should be) rethinking our still-persistent notion that educational problems should be solved by schools alone.” (bron)
Kunnen scholen iets aan kansarmoede doen?
“Het onderwijs alleen kan armoede niet uitroeien: er moet op álle fronten tegelijk gewerkt worden. Toch maken scholen vaak meer verschil dan men denkt: ze slagen erin leerlingen echt uit de armoede op te tillen. Zo zijn er bijvoorbeeld brede scholen die zich volledig geïntegreerd hebben in het leven van een volksbuurt, magneetscholen die door een krachtige leeromgeving hun isolement als concentratieschool hebben doorbroken en een gezonde sociale mix bereikten … Er zijn zo véél goedepraktijkvoorbeelden: van beter gespreide schoolrekeningen over coöperatief leren tot brugprojecten in het deeltijds beroepsonderwijs.” Ides Nicaise, in bron.
Om kinderen in armoede kansen te bieden moet op verschillende vlakken ingezet worden. Niet enkel op school, tijdens de schooluren, maar ook daarnaast, in verschillende settings. In het referentiekader staat het creëren van een brede leer- en leefomgeving centraal (Joos and Ernalsteen 2010, Ernalsteen and Joos 2011).
Het creëren van een brede leer- en leefomgeving: kansen creëren
Kinderen en jongeren ontwikkelen zich in diverse omgevingen: thuis, op het speelplein, in de buurt, op school … In deze veelheid aan contexten doen ze uiteenlopende leer- en leefervaringen op. Tussen kinderen zijn er grote verschillen in kansen die ze krijgen en keuzemogelijkheden die ze hebben om zich te ontwikkelen. Een Brede School zet dan ook in op het creëren van een brede leer- en leefomgeving om kansen te maximaliseren. Binnen een Brede School werken verschillende sectoren samen, dat maakt het mogelijk om op verschillende terreinen tegelijk te werken (Ernalsteen and Joos 2011).
Belangrijk is in het achterhoofd te houden dat Brede Scholen ontstaan in een lokale context, en dus op basis van lokale sterktes en noden hun doelen en samenwerking uitbouwen.